3 Fazlı Asenkron Motorlar
3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR
3 fazlı asenkron motorlar stator ve rotor olmak üzere iki temel bileşenden oluşur. Stator motorun sabit parçasını oluşturur. Statorda stator çekirdeği ve alan sargıları bulunur. 3 fazlı asenkron motorların statorlarında her 3 faz için birer ayrı sargı bulunmaktadır.
Rotor ise motorun dönen parçasıdır. Bilezikli asenkron motorların rotorlarında sargı, sincap kafesli asenkron motorların rotorunda ise kısa devre edilmiş baralar bulunur. Endüstriyel uygulamalarda yaygın olarak kullanılan asenkron motor tipi sincap kafesli asenkron motordur. Volt Motor endüstriyel asenkron motor ürün gamı da sincap kafesli asenkron motorlardan oluşmaktadır.
Stator ve Rotor Yapısı
3 fazlı asenkron motorlarda stator motorun sabit bölümünü, rotor ise motorun dönen bölümünü oluşturur. Stator üzerinde stator çekirdeği ve alan sargıları bulunmaktadır.
3 fazlı asenkron motorların statorlarında her üç faz için birer ayrı sargı bulunmaktadır. Rotor ise motorun dönen parçasıdır.
Bilezikli asenkron motorların rotorlarında sargı, sincap kafesli asenkron motorların rotorunda ise kısa devre edilmiş baralar bulunur. Endüstriyel uygulamalarda yaygın olarak kullanılan asenkron motor tipi sincap kafesli asenkron motordur.
3 Fazlı Asenkron Motorun Çalışması
Asenkron motorlarda hava aralığında oluşan döner alanın frekansı ile rotorun dönme frekansı aynı değildir. Motorlar bu sebeple asenkron olarak adlandırılır.
Hava aralığındaki döner alanın frekansı, motorun besleme frekansı ve kutup sayısına bağlı olup motorun yükü ile değişmez. Buna karşılık rotorun dönme frekansı yüke bağlı olarak değişmektedir.
Motorun çalışma bölgesinde yük arttıkça motor devir sayısı düşer, yük azaldıkça devir sayısı artar. Motorun devir sayısı boşta çalışmada en yüksek seviyededir.
ÇALIŞMA PRENSİBİ
Asenkron motorun çalışma bölgesinde motorun devir sayısı, döner alanın devir sayısını aşamaz. Döner alanın devir sayısı aşağıdaki şekilde hesaplanır:
N = 120 × f / P
FORMÜLDEKİ DEĞERLER
N: Döner alanın devir sayısı [rpm]
f: Besleme frekansı [Hz]
P: Stator sargısının kutup sayısı
2 kutuplu bir motorun döner alan hızı 3000 rpm ve 4 kutuplu bir motorun döner alan hızı 1500 rpm olacaktır.
Tork - Hız Karakteristiği
Değişik yüklerde asenkron motorun devir sayısındaki değişim, tork-hız grafiğinde görülebilir. Yük arttıkça motorun devir sayısı azalırken, yük azaldıkça devir sayısı artmaktadır.
2 kutuplu bir motorun döner alan hızı 3000 rpm, 4 kutuplu bir motorun döner alan hızı ise 1500 rpm olacaktır.
Şekil 1: 3 Fazlı Asenkron Motorda Tork-Hız Grafiği Örneği
3 FAZLI ASENKRON MOTORLARIN ÖZELLİKLERİ
DOL ÇALIŞMA
Doğrudan şebekeden yol verilerek (DOL) kullanılabilir. Bu durumda hız ayarı mümkün değildir.
HIZ KONTROLÜ
Hız kontrolü için değişken hız sürücüsü (VFD) ile beslenerek kullanılabilir. Hem skaler hem de vektörel kontrole uygundur.
50 Hz / 60 Hz ÇALIŞMA
Aynı motor hem 50 Hz hem de 60 Hz şebekelerde kullanılabilir.
KALKIŞ SİSTEMLERİ
Kalkış akımının kısıtlanması için Yıldız/Üçgen kalkışa veya yumuşak yol verici kullanımına uygundur.
3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR
3 fazlı asenkron motorlar, endüstriyel uygulamalarda yaygın olarak kullanılan ve özellikle sincap kafesli rotor yapısıyla öne çıkan motorlardır. Doğrudan şebekeden veya VFD ile çalıştırılabilir ve farklı kalkış yöntemlerine uygundur.
